Cùng Hải Phong tìm hiểu thành ngữ “一富士二鷹三茄子” (Ichi Fuji, ni Taka, san Nasubi – いちふじ にたか さんなすび) “Nhất Phú Sĩ, nhì chim ưng, ba cà tím”
Người Nhật Bản rất coi trọng Hatsuyume (初夢/sơ mộng) – giấc mơ đầu tiên trong năm mới. Câu tục ngữ “Nhất Phú Sĩ, nhì chim ưng, ba cà tím” liệt kê theo thứ tự 3 hình ảnh được xem là điềm lành khi xuất hiện trong mơ.
Ý nghĩa:
Theo quan niệm dân gian Nhật Bản: Thứ nhất là núi Phú Sĩ (Fuji). Thứ hai là chim ưng (taka). Thứ ba là cà tím (nasubi)
Nếu trong đêm đầu năm mà mơ thấy một trong ba điều này, thì đó được xem là dấu hiệu cát tường, báo hiệu một năm mới may mắn và thuận lợi.
Lý giải:
富士 (Fuji) – Núi Phú Sĩ: biểu tượng cao quý và linh thiêng nhất Nhật Bản, trong tiếng Nhật là “富士山 – Fujisan” đồng âm với từ “不死 – Fushi” nghĩa là Bất tử, trường thọ, cũng ngụ ý may mắn, bình an
鷹 (Taka) – Chim ưng: đồng âm với “高 – Taka” nghĩ là Cao, biểu thị cho tầm nhìn xa, ý chí mạnh mẽ và sự thành công, thăng tiến
茄子 (Nasubi) – Cà tím: trong tiếng Nhật, “nasu” còn mang nghĩa “đạt được, thành tựu”, nên gắn với sự hoàn thành và thành công.
Câu “Nhất Phú Sĩ, nhì chim ưng, ba cà tím” vốn đã rất nổi tiếng như một thành ngữ chỉ điềm lành trong giấc mơ đầu năm. Tuy nhiên, thực tế còn có phần tiếp nối ít người biết hơn:
四扇五煙草六座頭
(Shisen, go tabako, roku zatō)
Nghĩa là: Thứ tư: cái quạt, Thứ năm: thuốc lá, Thứ sáu: người mù hát rong (zatō – tầng lớp nghệ nhân xưa)
Phần tiếp này cũng mang những ý nghĩa tượng trưng riêng, song ngày nay ít được nhắc đến so với ba hình ảnh đầu tiên.
Giá trị văn hóa
Câu tục ngữ phản ánh tập tục lâu đời của người Nhật về giấc mơ đầu năm cũng là một nét văn hóa giàu tính biểu tượng và niềm tin vào sự khởi đầu may mắn. Nó cho thấy cách người Nhật gửi gắm ước vọng cho năm mới qua những hình ảnh gần gũi nhưng hàm chứa ý nghĩa sâu xa.
